Leeuwarden-Fryslân 2018

“Hier zetten we de headlines van vandaag om in positief activisme”. Onder dit motto is Leeuwarden-Fryslân de Culturele hoofdstad van Europa in 2018. Een jaar lang is Friesland de plek waar wordt gezocht naar nieuwe en creatieve oplossingen voor vraagstukken van deze tijd. ‘We vinden dat de culturele initiatieven iets moeten betekenen. Dat ze onze manier van leven een frisse impuls geven’, zegt Tjeerd van Bekkum, directeur Leeuwarden- Fryslân 2018.

11Fountains -leeuwarden-model-jaume-plensa-love-foto-team-horsthuis

In 2011 lagen verschillende vragen aan de basis voor het programma van Leeuwarden-Fryslân 2018. Vragen als: “Wie willen we met elkaar zijn? Wat nemen we mee uit het verleden de toekomst in? Zijn we een open of gesloten gemeenschap? Hoe creëren we een duurzame samenleving?” Deze vragen leidden tot een ware impuls in de provincie. Met als resultaat: honderden projecten, voorstellingen, festivals, kunstobjecten en nog veel meer dat tot de verbeelding spreekt, troost, wakker schudt en iets in gang zet.

het doel

Sinds 1985 wordt elk jaar een stad gekozen die dat jaar de titel Culturele Hoofdstad van Europa mag dragen. Sinds 2004 zijn het zelfs twee steden. Het doel is om de rijkdom, verscheidenheid, maar ook de gemeenschappelijkheid van verschillende Europese culturen te laten zien. In 2013 won Leeuwarden voor Nederland de titel om zich in 2018 Culturele Hoofdstad te mogen noemen, nadat eerder Amsterdam en Rotterdam deze eer hebben gehad.

iepen mienskip

Naast een programma met nationale en internationale kunstenaars, zijn ook vele initiatieven in dorpen en wijken georganiseerd door de bewoners zelf. Met het thema “iepen mienskip” (open gemeenschap) willen de Friezen van onderop de verbinding met de wereld tot stand brengen. Zo legt directeur Van Bekkum uit: ‘Het van onderop samenwerken zien we terug in alle projecten van het programma, door de betrokkenheid van allerlei individuen, verenigingen, organisaties en bedrijven. Iepen betekent open, dus we blijven niet op ons eilandje zitten, maar we openen onze blikken. Iepen betekent ook samenwerken met anderen, op lokaal, landelijk en Europees niveau. Openstaan voor anderen.’

Meisje van de reuzen Royal de Luxe 1

naar de toekomst

De officiële opening van Leeuwarden-Fryslân 2018 vindt plaats in het weekend van 26 en 27 januari. Op vrijdagavond zetten alle Friese musea, maar ook bewoners hun deuren open om te vertellen welke verhalen ze graag mee willen nemen naar de toekomst en waarom. Zaterdag zal een impressie van het hele jaarprogramma te zien zijn in Leeuwarden.

60 projecten

Er is in 2018 een hoofd en -mienskipsprogramma. Het hoofdprogramma bestaat uit ongeveer 60 projecten, bedacht door programmamakers binnen Leeuwarden-Frylân 2018. Het mienskipsprogramma is gemaakt door de Friese bevolking zelf, zoals een toneelvoorstelling in een dorp. Verschillende grote evenementen in de openbare ruimte zoals Opening, Lân fan Taal, De Reuzen van Royal de Luxe, Places of Hope en At the Watergate zijn gratis.

primeur

Eén van de hoogtepunten van Leeuwarden-Fryslân 2018 zijn De Reuzen van Royal de Luxe. Op 16,17 en 18 augustus stappen deze metershoge poppen in Leeuwarden en omgeving rond. Het is een primeur voor Nederland, omdat het Franse gezelschap hier niet eerder optrad. Met 11 Fountains laten verschillende gerenommeerde internationale kunstenaars zich zien.

Marijke Muoi
Portret van Mata Hari door fotostudio Reutlinger te Parijs (detail), Bibliothèque nationale de France

In de Friese elf steden maakten ze bijzondere fonteinen. De Elfstedentocht gaat door! Maar dan cultureel.

niet missen

En wat mogen we volgens Van Bekkum niet missen? ‘Als ik niet te ver vooruit kijk, dan zijn dat de theatervoorstellingen binnen Under de Toer en Het Openingsweekend die allebei eind januari al zijn. Under de Toer bevat 32 series aan voorstellingen in 32 Friese kerken. Op 28 januari gaat in Leeuwarden in de Grote Kerk de voorstelling over Marijke Muoi – de oermoeder van onze Oranjes – in première. Dat wordt ook visueel een hoogstandje. In februari is Holstmeer, een bijzondere voorstelling die ín de Penitentiaire Inrichting in Leeuwarden speelt en waar gedetineerden en vrouwen uit een opvanghuis samen acteren.’

Mata Hari en M.C. Escher

Met Welcome to the Village heeft Leeuwarden-Fryslân 2018 een muzikaal, theatraal en innovatief zomerfestival in handen. Een festival waar van 19 tot en met 22 juli pop, kunst en duurzaamheid hand in hand gaan. Ook in verschillende musea is een afwisselend programma. Afgelopen oktober begon de grootste Mata Hari-tentoonstelling ooit in het Fries Museum. Een reis door het leven van deze vermeende Friese spionne. (Zie ook de Winactie onderaan het artikel, red.) Na de tentoonstelling over de Friese schone zal vanaf 28 april in hetzelfde Fries Museum werk van M.C. Escher te zien zijn.

Nieuw begin

Als afsluiter van het culturele jaar zal in november de ReOpening plaatsvinden. Het idee hiervan is dat de laatste weken niet het einde betekenen van het idee van iepen mienskip en verbondenheid, maar juist een nieuw begin. Successen worden gevierd en de agenda voor de komende jaren staat centraal.

Lân fan Taal