De grenzen van de ernst (2017), pen op papier, ca. 10 x 10 cm, collectie kunstenaar

Kamagurkistan - voorbij de grenzen van de ernst

De Belgische kunstenaar en cartoonist Kamagurka daagt bezoekers van het Noordbrabants Museum in 's Hertogenbosch uit om de grenzen van de ernst te verkennen in zijn expositie: Kamagurkistan-Voorbij de grenzen van de ernst. Te zien tot 28 oktober.

De schreeuw, 1991, acryl op doek, 100 x 80 cm, particuliere collectie

De tentoonstelling toont hoogtepunten uit het 50 jarig oeuvre van kunstenaar Luc Charles Zeebroek (1956). Als kind tekende Zeebroek al zeer veel en toen hij 14 jaar was verzon hij op aanraden van zijn vader een pseudoniem. Hij zocht naar een lange naam die ook internationaal goed moest klinken en hij maakte een combinatie van “kamasutra” en “augurk” plus Japanse kreten die hij hoorde tijdens de judolessen, voilà: Kamagurkà. De samenstellers van deze tentoonstelling hebben kunnen selecteren uit het enorme archief van Kamagurka. De kunstenaar is veelzijdig, hij schildert, tekent, maakt sculpturen, treedt op als muzikant en is performer. Maar, wat hij ook creëert, humor is de kern. Een greepje uit de zeer gevarieerde selectie.

De Schreeuw

Kamagurka raakte gefascineerd door het werk van Edvard Munch (1863-1944) De Schreeuw. Hij maakte meerdere tekeningen en in 1991 schilderde hij een soort persiflage. Munch heeft De Schreeuw geschilderd in 1893 en laat de mens in zijn tafereel smart en ellende ondergaan (lijkt krankzinnig geworden). Kamagurka echter, laat een komisch duo de handen op de oren drukken om zo zijn Schreeuw te tonen, hoe het harde geluid van gillen of schreeuwen bij anderen overkomt. De gezichtsuitdrukkingen van dit tweetal zijn cartoonesk maar briljant geschilderd. Het is fijne spot op het inmiddels iconische werk van Munch.

Thailand 2005, pen op papier, ca. 20 x 30 cm, collectie kunstenaar
De grenzen van de ernst, 2017, pen op papier, ca. 10 x 10 cm, collectie kunstenaar

De onbevlekte ontvangenis

Een serie etsen die de spot drijven met het fenomeen van “onbevlekt ontvangen” zijn. Deze etsen zijn gesigneerd met Luc Zeebroek en gemaakt tijdens zijn opleiding aan de Gentse kunstacademie in 1975. Je vraagt je toch af hoe het in vredesnaam mogelijk is om zwanger te raken zonder (kunstmatige) bevruchting, It takes two to tango, per slot van rekening. Ook deze prenten zijn naar mijn mening niet over het randje, het zou misschien kunnen schuren tegen dit dogma uit de Roomse geloofsleer. Mogelijk heerst daar nog de wensvolle gedachte dat wonderen de wereld niet uit zijn. Deze prenten tonen komische en burleske taferelen en nodigen zelfs tot nadenken.

Navelstreng

Over geboortes gesproken, er is een stripalbum te zien uit 1981 (in vitrine) getiteld Le Monde Fantastique des Belges. De cover toont een beeldverhaaltje, in kleur, waarin Kamagurka een kersverse vader heeft uitgebeeld die zijn pasgeboren kind mee uit wandelen gaat nemen, terwijl de enkele meters lange uitgerekte navelstreng, alsof het een dunne darm is, nog tussen de moeder en kind vastzit. Het is hilarisch, de vader heeft een flinke rode neus, misschien wel door de alcoholische innames om de voorafgaande stress tijdens de bevalling te dempen.

La Monde Fantastique Des Belges
Eerste tekeningen van Bert Vanderslagmulders in de serie Van Maerlantstraat 23, 1977, pen op papier, 52 vellen van 13,5 x 36,5 cm, collectie kunstenaar

Bert en Bobje bij Duchamps Fountain

De eerste cartoons die Kamagurka maakte in 1977 voor HUMO verbeeldde de antiheld Bert Vanderslagmulders. Bert kreeg in 1991 gezelschap van het inlelijke menshondje Bobje. Een cartoon van dit tweetal in een museum waarbij zij het wereldberoemde urinoir Fountain bekijken, viel me extra op omdat nog maar kort geleden is vastgesteld dat het kunstobject helemaal niet van Duchamp blijkt te zijn, maar van de dadaïste Elsa von Freytag-Loringhoven (1874-1927). Ere wie ere toekomt. Deze cartoon van Kamagurka in Humo stamt uit 1991, voor Duchamp nog geen vuiltje aan de lucht. Bobje laat in deze cartoon wel zijn geurvlag achter tegen het voetstuk van Fountain.

Serieuziteiten

Ook de serie cartoons “writers block” is schitterend getekend. Iedere bezoeker hier, zal de humor van de vele objecten en multimedia op zijn/haar manier beleven. De Kamarobot heb ik laten werken op de achtergrond, misschien dat daar grensoverschrijdende tekeningen uitkomen. Hier en daar sta ik te grinniken, soms levert het slechts een glimlach op en soms vind ik het minder geslaagd, maar nooit kwetsend. Zelfs een flauwe glimlach van de toeschouwer beloont het werk van een cartoonist al voldoende, werd mij ooit geleerd. De humor van Kamagurka is droog, zwart, sarcastisch, soms plat en óp of óver het randje. “Serieuziteiten” zijn hier ver te zoeken, maar ga zeker kijken, het is de moeite waard.

Kamarobot en Kamagurka, foto Marc Bolsius