De Zorgkunstenaar

In Almere zijn we met zeven zorgkunstenaars en we werken op projectbasis, als ZZP’er. We worden betaald uit subsidies. Nooit van de naam zorgkunst gehoord? Dat kan, het is een nieuw beroep en de benaming hebben we zelf in het leven geroepen.

We beschouwen het als een specialisatie van het beroep van beeldend kunstenaar. Je moet naast je eigen discipline en vakmanschap ook nog over wat andere vaardigheden beschikken. Zo moet je goed met een fotocamera om kunnen gaan, zodat je verslag kan doen van de dingen die je doet; je moet kunnen schrijven, zodat je projectplannen en persberichten kunt schrijven; natuurlijk moet je sociaal en communicatief sterk zijn en leiderschap uitstralen, want anders kun je niet met mensen samenwerken. Het komt erop neer dat je een sterke persoonlijkheid hebt, levenservaring, zelfvertrouwen en je vak goed beheerst, en dat in combinatie met een niet al te groot ego. Het beroep van zorgkunstenaar is vanuit het perspectief van de zorg een nieuwe vorm van hulpverlening. De artsen, therapeuten, verzorgenden, etc., zij zijn stuk voor stuk dienstbaar aan de patiënt. Er is in de huidige zorgverlening geen sprake van wederkerigheid. Wij zijn als zorgkunstenaar zeker dienstbaar aan de patiënt of bewoner, maar we hebben tegelijk ons eigen belang.

Het werk dat we/ze maken moet voldoen aan onze standaard en wij treden ermee naar buiten. Als wij trots zijn op de werken die gemaakt worden, dan voelen de deelnemers die trots ook. Als het werk goed is, dan straalt dat af op de mensen die het gemaakt hebben, op ons, op het zorgcentrum en zelfs op de stad.

We werken samen met de bewoners van zorgcentra, met ouderen dus. Het is de opdracht om hen boven zichzelf uit te laten steken. Het moet gaan om werk dat voor buitenstaanders interessant is, zodat je het kan tentoonstellen, zodat er publiciteit mee gemaakt kan worden, mailings verstuurd, precies zoals we doen voor ons eigen werk. Het werk moet goed gepresenteerd worden, goed ingelijst, goed vormgegeven, etc. Tegelijk moet de input van de mensen die meedoen groot genoeg zijn om hen het gevoel te geven dat zij het hebben gemaakt. Dat lijkt een onmogelijke opdracht, maar we doen het en het werkt.

Marion Snijders - Roodkapje
Ninette Koning - Patronen uit de natuur.

Hun persoonlijkheid zit in de werken, hun persoonlijke handschrift, maar dan wel op professioneel niveau. De kunstenaars hebben een groot aandeel, maar hun aandeel valt niet als eerste op. De zorgkunstenaars werken allemaal vanuit een eigen discipline en vanuit hun eigen inspiratie. De een is graficus, de ander is keramiste, de een werkt vanuit fotografie en tekenen, de ander met woorden of muziek. Die verscheidenheid en eigenheid maakt dat we samen iets bijzonders kunnen bieden. We noemen ons project Ambulante Zorgkunst. We zijn niet in dienst van een zorgcentrum, maar werken projectmatig in de verschillende zorgcentra van Zorggroep Almere. We sturen de rekeningen naar stichting De Zijderups. Die constructie maakt dat we ons vrij voelen binnen de organisatie. Die vrijheid is ook weer essentieel voor een kunstenaar. Natuurlijk luisteren we goed naar het management en vanzelfsprekend werken we goed samen met de activiteitenbegeleiding en spelen in waar we kunnen op vragen en wensen, maar we nemen en krijgen de ruimte om vanuit kunstenaarschap te werken.

Onze eigen inspiratie, ons eigen enthousiasme is de stroom waarop het project drijft. Het is belangrijk dat we steeds weer nieuwe vormen van projecten ontwikkelen. Op die manier vergroten we ons artistiek vermogen en kunnen we steeds weer verrassen. Die ideeën en concepten kunnen we vervolgens zelf en ook andere zorgkunstenaars weer op andere locaties, in andere steden en zorgcentra uitvoeren. We hebben een conceptenboek dat je kan downloaden vanaf onze website. Zorgkunst moet naar onze overtuiging worden uitgebreid. We zien dit vergezicht: laten we zeggen dat er over tien jaar in alle Nederlandse zorgcentra zorgkunstenaars betaald aan het werk zijn. Kunst en creativiteit zorgen voor vitaliteit en levensvreugde, dus voor de ouderen van straks zou dat geweldig zijn. Voor kunstenaars betekent het een nieuwe vorm van inkomsten, en ook dat is hard nodig. Juist nu, met de vergrijzing aan de ene kant en de tekorten aan personeel aan de andere is de inzet van zorgkunstenaars een van de oplossingen.

Christian Wisse - Zorgkunst.