Boekrecensie Blauw Groen

Regelmatig verschijnen er boeken over kleur waarvan de inhoud meestal nog erbarmelijker is dan de vertaling in het Nederlands. Onzin over kleur op het internet zie je weer terug in de cursussen over kleur die mislukte kunstenaars zo nodig moeten geven. Ontegenzeggelijk is er behoefte aan verantwoorde informatie over kleur. 

Monica Rotgans, die eerder al het succesboek “Verf” schreef, heeft een jarenlange studie naar kleur gedaan die zijn weerslag heeft gekregen in het 7Colours Project en in drie delen zal worden gepubliceerd. Het eerste deel behandelt de kleuren blauw en groen. 

Isaac Oliver (1558-1617), 'Miniatuurportret van Richard Sackville', 1616, waterverf op vellum (kalfsperkament),  23,5 x 15,3 cm. Victoria and Albert Museum, Londen.

Rotgans is zelf kunstenaar en geeft masterclasses waarbij zij aan de hand van een aantal schilderijen de geschiedenis, de eigenschappen en symbolische betekenis van de gebruikte pigmenten behandelt. Op pagina 61 in het boek laat ze bijvoorbeeld een afbeelding zien van een miniatuurportret van Richard Sackville uit 1616 waarin alle in die tijd bekende blauwe pigmenten zijn toegepast.1 In reproductie is het onmogelijk om de verschillende pigmenten volledig tot hun recht te laten komen. Zie het dus als een aanmoediging om dit werk in het echt te gaan bekijken. 

Hans Holbein de Jonge (1497/98-1543), 'Edward, prins van Wales', 1538, olieverf op paneel, 56,8 x 44 cm. National Gallery Washington.

Ze laat ook zien hoe pigmenten in de loop van de tijd kunnen veranderen en hoe dat te herkennen. Een restaurator verzuchtte jaren geleden eens dat het helaas niet mogelijk was een overleden schilder bij het retoucheren om advies te vragen. Inmiddels hebben we dankzij wetenschappelijk onderzoek een redelijk inzicht gekregen in de wijze van veroudering en hoe de kleuren er in de tijd van de maker eruit moeten hebben gezien. Op zaal is het natuurlijk niet mogelijk de kleuren in hun oorspronkelijke briljante toestand te laten zien. Het is ook niet de bedoeling om de kleuren “terug te restaureren”. Maar in het boek laat Rotgans door middel van (digitale) simulatie zien hoe oorspronkelijke kleuren eruit hebben gezien. Op pagina 344 geeft zij het voorbeeld van twee portretten geschilderd door Hans Holbein de Jonge: Hendrik VIII, koning van Engeland, ca. 1536 en zijn zoon Edward, prins van Wales, 1538. Beide werken zijn geschilderd met olieverf op paneel. Beide werken hadden een blauwe achtergrond. De kleur blauw heeft de schilder gekozen om het goud en koninklijk rood beter te laten uitkomen. In het portret van Edward is de blauwe kleur geschilderd met azuriet. Helaas is dit in de loop van de tijd grijs geworden. De reconstructie laat zien hoe het portret totaal anders wordt beleefd met de oorspronkelijke achtergrond. 

Reconstructie en foto auteur.

Het boek beperkt zich zeker niet tot de westerse cultuurgeschiedenis of tot oude pigmenten die kunstenaars alleen van naam kennen. Juist een onderwerp als kleur leent zich ervoor om overeenkomsten en verschillen in de belangrijkste culturen en door de eeuwen heen te behandelen. Voor kunstenaars is dit boek ten zeerste aan te raden. Het leert je kijken, geschiedenis te begrijpen en inzicht te verwerven in de materiële kant van kunst. 

Exlusieve voorpublicatie

Wil je een exclusieve voorpublicatie lezen uit het boek, klik dan hier.